Nieuws‎ > ‎

'Wormen en engelen' 'Hoor nu mijn stem' Dineke Havinga

Geplaatst 8 jun. 2018 14:55 door Martin Kemperman   [ 8 jun. 2018 15:25 bijgewerkt ]
Zoals u wellicht vermoedt, ben ik geïntrigeerd door de wijze waarop kwaliteitskranten als de Volkskrant en de NRC, romans waarin het geloof volop aanwezig is met alle sterren die ze hebben beoordelen, laaiend enthousiast. Eerst wordt het geloof afgebrand, afgedaan en lange tijd genegeerd en nu wordt een groter enthousiasme dan in de religieuze pers als Trouw, ND en RD aan de dag gelegd voor de wijze waarop geloof in nieuwe romans aan de orde wordt gesteld.
Dus ik adviseer u op vakantie onderstaande romans mee te nemen om eens te kijken wat kerklui er van vinden, misschien bent u kritischer dan die kranten?!
De wijze waarop Jan Wolkers in de gereformeerde wereld destijds werd ontvangen werd op mijn middelbare school beleefd als een schoffering van geloof ( en de zede). Terwijl als je de biografie van Onno Blom over hem leest je een diepgaande kennis van de bijbel en liefde voor die teksten en verhalen tegenkomt, gekoppeld aan levenssferen die geen kerkelijke goedkeuring konden dragen in die dagen. En dat nam wellicht het zicht weg op zijn trouw aan het bijbelse denken.
Maarten de Graaff, een dertiger, hij is ook dichter, gaat totaal anders te werk. Hij schrijft een roman, waarin de hoofdpersoon een zoektocht onderneemt naar de reden waarom mensen gelovig zijn, wat ze daar vinden. Hij wil er dichterbij komen, ondanks dat hij de kerkelijkheid van zijn jeugd in zijn studententijd eerst naast zich neerlegt.
De hoofdpersoon probeert te verstaan wat zijn vader drijft om zich over te laten dopen bij de baptisten. In zijn studentendispuut komt hij mensen tegen die op heel verschillende wijze betrokken zijn op geloof of er uit leven. Hij probeert ze diepgaand te verstaan, hij maakt er zelfs een studieproject van. De een is een gewone jonge PKN dominee die nota bene dominee wordt in de streek waar de hoofdpersoon vandaan komt. Wat heeft hij daar te zoeken.. En de ander is een oudere dispuutgenoot die franciscaan is. Hij probeert hen dicht op de huid te komen, wat is een integer gelovig leven? En soms maakt hij uitstapjes naar religieuze plekken of naar de historie van allerlei kerken of gebruiken, ook naar denkers als Simone Weil en mystici als Hadewijch. Het heeft iets van 'Jan gaat studeren en zoekt bijpassend geloof'. Is dat een roman? Daaronder ligt eigenlijk een ander script:
Het is een zoektocht van een jongvolwassene naar wat ten diepste van betekenis is voor je leven als je ook gebruik wilt maken van de diepgang die bij godsdienst hoort. Het is fascinatie voor een leraar van vroeger, die er ouderwetse denkbeelden op na hield, maar tegelijkertijd zo echt leefde vanuit wat hij geloofde. Dus het is ook een zoektocht naar wat betekenisvolle woorden zijn in een mensenleven, dat fragiel en onzeker is. ( in de roman wordt gestorven, liefdes mislukken, contacten verwateren, identiteit is nog onzeker, seksualiteit ontdekt, mailwisselingen, liederen gezongen.) " Ik wil de weefsels begrijpen waarin we zijn opgenomen. Ik wil iets groters begrijpen door het voor mij te zien".
En daarin is het een moderne zoektocht. Maar gek genoeg een beetje wennen voor gewone kerkgangers omdat het zo positief en vertrouwd over geloven is. Wat wil je nou nog meer?


Franca Treur is inmiddels bekend door boek en film over de wereld van de zwarte kousen kerk. 'Hoor nu mijn stem' is een roman die nog sterker van binnenuit die wereld beschrijft. Uitermate zorgvuldig en integer. De hoofdfiguur is een vrouw die graag eigentijds wil leven, ambitie heeft studeert en een baan bij de publieke omroep krijgt. Uitvoerig en met liefde doordenkt ze haar afkomst. Het is fascinerend om de specifieke taal van deze reformatorische kerk te lezen, een heel boek vol. Het is echt een taal die we in de kerken van noord niet kennen. Het boek beschrijft het als een intieme taal vol beleving en verdieping. Ze beschrijft hoe haar oudtantes, bij wie ze opgroeit van hun eerst adem tot hun laatste snik in deze taal wonen. En de gang van de hoofdpersoon in deze roman is dat het heel moeilijk blijkt om zonder zo'n taal te leven. Het heeft zo'n ragfijne bevindelijke melodie in haar leven gelegd dat het leven zonder deze geloofswereld plat en vruchteloos lijkt, moeilijk om in te leven. De hoofdpersoon keert terug... En als je dat leest dan kun je dat ook wel begrijpen.
Terwijl ik toch eigenlijk dacht dat het wel fijn zou zijn om die donkere kerkwereld te verlaten...
Goede vakantie.

Dineke Havinga (overgenomen uit 'Lopend Vuur').

Maarten van der Graaff
Wormen en engelen
Atlascontact 2017

Franca Treur
Hoor nu mijn stem.
Prometheus 2017
Comments