Nieuws‎ > ‎

Verantwoordelijkheid Cor P. Berkel

Geplaatst 19 mei 2016 12:30 door Martin Kemperman

Wat zou een leider van een grote onderneming als Volkswagen daaronder verstaan denk ik wel eens. Dat het niet voor iedereen volstrekt helder is en niemand er eenzelfde uitleg aan geeft daar kan ik in komen. En niet alle mensen hebben een gelijke verantwoordelijkheid. Het is nogal een verwarrend begrip. En het lijkt erop dat we steeds verder van huis raken met dit begrip. In z’n meest elementaire betekenis gaat om ver-antwoord-en dus het antwoorden op vragen van anderen die willen weten wat er aan de hand is. Wordt dat als onvoldoende ervaren dan moet iemand z’n verantwoordelijkheid nemen. En in veel gevallen betekent dat, dat die persoon aftreedt, of z’n functie neerlegt. Dat komt in de politiek regelmatig voor.

Maar hoe zit het in het bedrijfsleven. Wat zie je bij de leiding van de ondernemingen bij de belastingaffaires en de milieuschandalen en de bankcrisis? Het beste wat je hoort is dat men zich aan de wet houdt. Heeft de leiding zijn verantwoordelijkheid gerealiseerd als men de wet niet overtreden heeft?
Aan wie legt de hoogste leiding verantwoordelijkheid af over de genomen besluiten? Dat is intern de Raad van Toezicht of Raad van Commissarissen en de ondernemingsraad. Formeel niet aan de buitenwereld of het personeel, maar de pers kan er achter komen. Zo kon Volkswagen jaren lang de sjoemelsoftware in dieselauto’s toepassen en de banken teveel kredieten en hypotheken geven en belastingontwijking regelen. Tot het mis ging, de pers er achter kwam en de overheid moest ingrijpen.

Verantwoordelijkheid is geen onderdeel van een functie maar is persoonlijk en dat betekent dat het met houding en gedrag te maken heeft en geleerd kan worden. Het heeft niet met regels of afspraken te maken. Maar zou bij de topleiding die houding en het gedrag wel goed werken? Zo moet men financieel zich aan de aandeelhouders en banken verantwoorden maar ook over de kwaliteit van de producten en de techniek. Weet een topleiding wel voldoende af van het vakgebied van de onderneming?

Of het nu het milieu is bij de sjoemelsoftware, of de klanten van de banken zijn, of van de verzekeringsmaatschappijen met hun woekerpolissen. Voor de producten en diensten van de onderneming voelt de leiding zich niet verantwoordelijk. Daar staat de onderneming garant voor. Gaat dat mis dan probeert men dat af te kopen met schikkingen. Want dat bespaart de kosten van jaren lange processen. Niet de onderneming is verantwoordelijk maar de topleiding in houding en gedrag.

Verantwoordelijkheid speelt ook op het gebied van publiceren. Wetenschappers die fraude of plagiaat plegen en onverantwoordelijke resultaten konden publiceren en columnisten die onverantwoorde uitspraken doen in hun columns. Je wordt er niet vrolijker van. Moet er dan meer controle komen of meer wetgeving?
Neen, we moet hier anders naar leren kijken. Dit zijn menselijke fouten en die blijven bestaan.

Er is veel angst om fouten te erkennen. Het vraagt acceptatie en openheid want we maken allemaal fouten en moeten ervan kunnen leren. Misschien is een harde hand nodig maar het moet wel van de mensen zelf komen. Het is een kwestie van innerlijke beschaving om met gevoel voor verantwoordelijkheid je werk te doen.
Comments