Nieuws‎ > ‎

Macht en tegenmacht – Blog van Cor P. Berkel

Geplaatst 22 apr. 2021 12:27 door Oecumenische Hagediensten

Het debacle begon met een fotograaf op het Binnenhof die een foto maakte van Kajsa Ollongren in de rol van verkenner. Samen met Annemarie Jorritsma onderzocht zij verschillende coalitiemogelijkheden. Kajsa Ollongren kreeg die ochtend te horen dat zij positief getest was op corona en uiteraard wilde zij snel, wellicht ontdaan, naar huis. En onderweg naar de auto stond deze fotograaf die ze niet eens zag en die haar ook niet verwachtte en hij maakte een foto van haar.

Tot zover niets aan de hand. Maar later bekijkt de fotograaf de foto en ziet dat ze een papier vast heeft met de tekst “Positie Omtzigt: functie elders” erop. En deze tekst zorgde ervoor dat de beer los was. Er ontstaat een mediaspektakel dat tot het aftreden van beide verkenners leidt en inmiddels ook het aftreden van de twee nieuw benoemde verkenners. Het A4 zorgt voor een debat in de Tweede Kamer met de fractievoorzitters.

De premier kan zich niet herinneren dat er over Omtzigt gesproken is. Maar een toevallige opmerking van hemzelf dat hij via via geïnformeerd was dat hij toch had gesproken over Omtzigt, nog voor de Tweede Kamer over de gespreksnotities beschikten, was het begin van een urenlang debat.

Ontdaan van het ‘via via’ rookgordijn is de kern van het debacle het volgende: De premier als voorzitter van de ministerraad heeft zich bemoeid met de positie van een gekozen lid van Tweede Kamer. Een lid dat bekend staat als ‘lastpak’, als ‘waakhond van onze rechtstaat’. Hij is ook een gekozen Tweede Kamerlid met heel veel voorkeursstemmen. Een lid dat wijst op de versterking van de tegenstem van de Tweede Kamer.

Wat de premier ook bedoeld heeft, hij had in de verkennende gesprekken nooit over de positie van Omtzigt mogen praten. Hier blijkt het gebruik van de machtspositie uit van de premier. En dat dan ook nog ontkennen en vergeten? De rijen in de Tweede Kamer sluiten zich en met uitzondering van de VVD wordt een motie van afkeuring aangenomen. Een motie van wantrouwen haalt het net niet omdat de belangrijkste partijen het demissionaire kabinet niet naar huis willen sturen maar het scheelt niet veel. 

Het debat is een voorbeeld van de werking van macht en tegenmacht. Maar de macht van de bestuurder reikt regelmatig verder dan aanvaardbaar is, waardoor tegenmacht geen kans krijgt. Het debacle in Den Haag laat ons zien dat als macht en tegenmacht niet in balans zijn dit ten koste gaat van de democratie en daarmee raakt het ook de essentie van vertegenwoordiging.

Comments