Nieuws‎ > ‎

Christopher de Bellaigue - De Islamitische Verlichting, de ontmoeting tussen Oriënt en het Westen in de Moderne Tijd.

Geplaatst 8 jun. 2018 02:19 door Martin Kemperman   [ 8 jun. 2018 02:26 bijgewerkt ]

Al een tijd loop ik rond met ergernis over het gekanker op de Islam, een wereldgodsdienst met bijna net zo veel gelovigen als het Christendom en anderzijds de verlegenheid dat ik geen zin heb om me helemaal te verdiepen in de geschiedenis van Mohammed, de Koran, Soennieten en Sjiieten en de Soefi’’s en Bahai, en wat daar allemaal mee te maken heeft.
Totdat het vorig jaar de boven geciteerde vertaling kwam van een boek waarvan ik hoopte dat die veel van mijn vragen zou beantwoorden.
De Bellaigue is een Engels/Franse 47-jarige journalist, die Oosterse studie studeerde in Cambridge en die na een aantal boeken over soms pijnlijke onderwerpen als de Armeense genocide, het bovengenoemde brede thema aandurfde….waarin hij schitterend geslaagd is.
Voor mij in elk geval, omdat hij niet de hele geschiedenis van de Islam beschrijft maar pas in 1795, de verovering van Egypte door Napoleon, begint en zich vooral op de cultuurgeschiedenis richt en zich tot het hoogst nodige van de politieke geschiedenis beperkt.

Zo lezende over de wijze waarop in Istanbul, Alexandrië en Teheran Europese inzichten van de Verlichting —mensenrechten, de betekenis van wetenschap, emancipatie, staatsrechtelijke vernieuwing— op tal van manieren doorwerkten, kun je je verbazen over vele onverwachte verhalen. Bijvoorbeeld over de grote invloed van hoog opgeleide vrouwen, de onweerstaanbare aantrekkingskracht van het 19e-eeuwse Parijs, over de knappe wijze waarop het Ottomaanse rijk omging met de enorme verscheidenheid in een bevolking met Turken en Grieken, Christenen en Joden, gelovigen en atheïsten. En het merkwaardige verhaal hoe een Perzische hervormer Jamal al-Din Afghani zichzelf zag als een Islamitische Luther. Maar ook over het dilemma: hoe wél moderne vernieuwingen als de trein, de drukpers en de krant in te voeren en deel te nemen in een wereldeconomie , toch je eigen Oosterse identiteit te bewaren.
Het boek geeft een veelheid van indrukken, waarvan ik mij al lezende bewust was dat ik het grootste deel weer zou vergeten, maar die mijn begrip voor de bestuurders van het moderne Egypte en het moderne Iran en voor Erdogan vergroot hebben. Allemaal staan ze in een lange Islamitische traditie waarin ze op tal van wijze positieve en heel veel negatieve westerse invloeden hebben gekend.

Ik hoop dat het boek invloed zal hebben op het Westerse oordeel over de Islam en zijn gelovigen en dat het ook diegenen die er niet aan toe komen om het te lezen zal helpen te overtuigen dat er een andere Islam is dan wij uit de media telkens krijgen gepresenteerd.

Philip Idenburg

 

Comments